Onderzoek naar oorzaak bomensterfte in nieuwbouwwijk afgerond

“Er gaan nog altijd teveel net geplante bomen dood. En daarmee ook een deel van onze CO2-opslag. Dat vind ik echt niet meer kunnen”, vindt Herman Wevers, directeur van Alles over Groenbeheer. Hij vraagt zich af of de plantmethode die we in Nederland hanteren, nog wel goed is. Op dit moment is Alles Over Groenbeheer betrokken bij een onderzoek in een nieuwbouwwijk waar de bomen telkens doodgaan. De gemeente wilde de oorzaak van de sterfte achterhalen. “Een goed initiatief”, vindt Herman. “Het is dood- en doodzonde”.

Landelijk probleem

Helaas komt dit probleem in veel gemeenten voor. Waardoor het een landelijk probleem lijkt te worden. Dat is niet alleen jammer, zoiets loopt ook aardig in de papieren: de totale kosten per boom zijn ongeveer 300 tot 400 euro.

Opname volgens NEN 2767

In de nieuwbouwwijk – die twee jaar geleden is opgeleverd – gaan ieder jaar recent aangeplante  bomen dood. De gemeente heeft ons nu gevraagd om de oorzaak hiervan te achterhalen. De conditie van de bomen hebben we inmiddels volgens de NEN 2767 – norm opgenomen. Voor deze gemeente was de opname van de bomen volgens deze standaard een primeur.

Jaarlijks zestig bomen dood

Ieder jaar sterft ongeveer een derde van de 180 geplante eiken en berken. Herman: “Als je de wijk inrijdt, zie je dat het ontwerp goed is. En toch gaan die bomen iedere keer weer dood. Logisch dat de gemeente tot de bodem wil uitzoeken wat de sterfte van die bomen toch steeds veroorzaakt.”

Grondig onderzoek

Wij hebben het onderzoek inmiddels afgerond. Voorafgaand aan het veldonderzoek hebben we alle voorinformatie bestudeerd. Met name het aanlegbestek gaf informatie over de bedoelingen van de gemeente. Verder is er onderzoek gedaan naar de bodem, de structuur van de bodem, de kwaliteit van de groeiplaats, de grondwaterstand en de voedingstoestand. We hebben vier bomen uit de grond gehaald en de kluiten uitgespoeld. Vervolgens hebben we onderzocht of het wortelgestel voldoet aan de eisen van de boom. Met de analyse van het wortelgestel en een jaarringenanalyse hebben we gekeken hoe vaak de boom verplant is geweest. En of dit volgens de geldende richtlijnen heeft plaatsgevonden.

Ook het rapport waarin alle bevindingen samenkomen is nu klaar. De uiteindelijke resultaten van het onderzoek rapporteren we aan de gemeente.

In Engeland en Zweden doen ze het anders

Ondanks dat er ook heel veel goede projecten zijn, gaan er in Nederland nog teveel bomen dood. Dat geldt overigens voor veel aanplant in Nederland. Los van de duurzaamheidsgedachte is het ook geen reclame voor de groensector, zowel de kwekers als de groenvoorzieners slaan een modderfiguur. Dat is natuurlijk niet goed. Herman was onlangs nog bij Barcham Trees, een grote boomkwekerij in Engeland om te spreken over boomverzorging. Hij vertelt over de manier van nieuwe aanplant in Engeland en Zweden: “In Engeland, bij Barcham Trees wordt de boom gekweekt en geleverd in een container. Ook in Nederland zijn er kwekers die in containers of springrings leveren. Maar het meeste gaat nog met kluitbomen. Daarbij worden bij het oprooien van de bomen wortels afgesneden. Ik vraag me wel eens af of het niet tijd wordt om ook in ons land volledig over te stappen naar de containercultuur. In Zweden planten ze in hoofdzaak plugplantsoen”. In Nederland wordt dit mondjesmaat toegepast terwijl dit volgens Herman veel vaker gebruikt moet worden. “Het voordeel hiervan is dat je minder uitval hebt.”

Er is veel misgegaan in de aanleg en nasleep van het project. Maar er is niet één specifieke oorzaak aan te wijzen waarom zo veel bomen steeds dood gaan. Het gaat hier om een combinatie van faalfactoren:

– De chemische samenstelling van de bodem was niet optimaal

– Bomen bijna altijd te diep geplant

– Bomen niet vaak genoeg verplant op de kwekerij

– Te kleine kluiten

– Te dikke wortels geamputeerd

– Aanleg eerste lichting boombeplanting onder kletsnatte omstandigheden

– Aan veel bestekseisen is niet voldaan

De rol van de directievoerder UAV is binnen het project van doorslaggevend belang. Het welslagen ervan valt of staat bij het op een juiste wijze invulling geven aan deze taak. Binnen het project wijst nauwelijks iets op enige controle vanuit de opdrachtgever. Samen met de andere faalfactoren heeft dit de kwalijke gevolgen waarover dit artikel gaat.